Gitmemiz gerek.
Duydunuz mu beni?
Burası tahliye ediliyor. Anlıyor musunuz?
Benimle gelmek zorundasınız.
Neden?
Çünkü bana öyle söylediler, ben de size söylüyorum.
Bu köydeki herkese.
Burası güvenli değil. Havada radyasyon var.
Neyiniz var?
Kaç yaşında olduğumu biliyor musun?
Bilmem. Yaşlısınız.
82 yaşındayım.
Tüm hayatım boyunca burada yaşadım.
Tam burada, bu evde.
Güvenli olmanın neyini umursayayım?
Benim de işim bu. Sorun çıkarmayın.
Sorun mu?
Elinde silahla buraya gelen ilk asker değilsin.
12 yaşındayken devrim oldu.
Çar'ın adamları, sonra da Bolşevikler.
Senin gibi çocuklar sıra sıra yürüyordu.
Gitmemizi söylediler, gitmedik.
Sonra Stalin ve kıtlığı geldi.
Holodomor.
Anne ve babamı kaybettim. İki kız kardeşim öldü.
Kalan herkese gitmesini söylediler.
Gitmedik.
Sonra Büyük Savaş geldi.
Alman çocukları, Rus çocukları.
Daha çok asker, daha çok açlık ve daha çok ceset.
Erkek kardeşlerim eve geri dönemedi.
Ama ben kaldım ve hala buradayım.
Gördüğüm onca şeyden sonra...
...gözümle bile göremediğim bir şey yüzünden mi gitmem gerekiyor?
Gitmem.
Bekleyin bir dakika!
Gitmemiz gerek.
Lütfen kalkın.
Bu son uyarınız.
Gitmemiz gerek.
ÇERNOBİL S01E04 "TÜM İNSANLIĞIN MUTLULUĞU"
Çeviri Buğra Kaygısız & leventyurt
İyi seyirler dileriz.
KIEV, SOVYER UKRAYNA AĞUSTOS 1986
PATLAMADAN 4 AY SONRA
Geç.
0.4.
0.6.
On beş.
PRİPYAT ÇERNOBİL TAHLİYE BÖLGESİ
Legasov.
Orada buluşurum.
Atom aşağılayıcı bir şey.
Aşağılayıcı değil, onur kırıcı.
Çekirdek niye hala üstü açık?
Neden üzerini kapamadık?
Biz de kapamak istiyoruz ama yeterince yaklaşamıyoruz.
Çatıdaki moloz çekirdekteki grafitin ta kendisi.
Biz onu çatıdan aşağı dökene kadar...
...yaklaşan herkesi öldürecek.
Çatıyı üç seviye şeklinde görebilirsin.
İsimler verdik. Şuradaki küçük olan Katya.
Saatte bin röntgen.
2 saat maruz kalmak ölümcül olur.
Yan taraftaki Nina.
2 bin röntgen. 1 saati ölümcül olur.
Afganistan'da uzaktan kumandalı buldozerler kullandık.
Çok ağırlar. Direkt düşerlerdi.
- O zaman? - Ay araçları.
Lunokhod STR-1. Hafifler.
Kurşunla kaplarsak radyasyona dayanabilirler.
Ay'a insan çıkaramadık.
Bari insanı çatıdan uzak tutalım.
Bakın burası çok önemli General.
Oraya hiçbir suretle insan çıkamaz.
Sadece robotlar olacak.
Buradaki büyük bölüm ne oluyor?
Masha.
Saatte 12 bin röntgen.
Baştan aşağı korumayla orada iki dakika duracak olsanız...
...ömrünüz yarıya düşer.
3 dakikaya yaklaşırsanız, birkaç ay içinde ölürsünüz.
Ay araçları bile orada çalışmaz.
O miktardaki gama ışını her şeyi delip geçer.
Parçacıklar gerçek anlamda mikroçiplerdeki devreleri parçalıyor.
Işık anahtarından daha karmaşıksa...
...Marsha onu yok eder.
Çatının o kısmının...
...dünyadaki en tehlikeli yer olduğunu söylemek yanlış olmaz.
Ne yapacağız o zaman?
Biz de size bunu sormak istedik.
181. çadır mı?
Sorun yok. Bedava.
Biraz erken.
Bacho.
Pavel.
İyi bakalım.
Hangi birimdeydin?
Kiev'de taşıt parkından sorumluydum...
- sonra da... - Buradan bahsetmiyorum.
Afganistan'da?
Afganistan'a gitmedim.
Ordudan değilim.
Adam eksikleri var.
Duşlar. Yemek.
Şuradakiler yeri kazıyor.
Şunlar ağaçları kesiyor.
Şu herifler de insanları tahliye ediyor sanırım...
...köylüleri falan.
Ya şunlar?
Siktir et onları, bilmiyorum.
Janek!
- Ne istiyorsun? - Yumurtalık versene bir tane.
- Hayır, bir tane var sadece. - Ver lan şunu!
Benimle beraber, anladın mı?
Kimse ona bulaşmayacak.
Bunları hurda kurşundan yapıyoruz.
- Hayalarının altına yerleştir. - Şimdi mi?
Yok ya, radyasyon ağzına sıçana kadar bekleyebilirsin.
Şimdi.
Kıyafetlerinin üzerinden. Hay anasını.
- Ava gider miydin hiç? - Hayır.
Bugün şanslı günündesin.
Sen, ben...
...bir de çadırdaki çirkin Ermeni Garo'yla beraber hayvan kontrolü yapacağız.
Hayvan kontrolü mü?
Evet, radyoaktif oldukları için...
...ölmeleri gerek.
Zor iş değil, çoğunluğu evcil.
Seni gördüklerinde mutlu oluyorlar. Direkt üzerine koşuyorlar.
Bam! Cesetleri kamyona yüklüyoruz...
...çukura attıktan sonra betonla gömüyoruz.
Sonra da içiyoruz.
İstediğin kadar votka, bir de bin ruble.
Sana silah bulalım.
Lomonosov, Moskova Üniversite Kütüphanesi
- Evet? - Şuradaki dosyaları görmem gerek.
Sadece izinle veriliyor.
Merkez Komite'ye çalışıyorum.
Yoldaş?
Şunu alabilir.
Sağ ol yoldaş.
Temiz.
Kameraları aç.
- Sinyal? - Yeterli.
Hasar kontrolü yapılıyor.
Hazır olduğumuzda söyle.
Bunu bir de Ay'a yolladığımızı düşün.
Bunu yollamazdık herhalde.
Biliyorum bunun olmadığını.
Bu araç depodaydı. İki tane daha yapabilirler.
Nina ve Katya için yeterli olur.
Ya Masha?
Merkez Komite, orada çalışabilecek bir şey...
...bulmuş olabileceklerini söyledi. Dışarıdan.
Amerikan mı?
Elbette hayır.
Alman polis robotu.
Batı Almanya, tahmin edebileceğiniz gibi...
...kolay bir konuşma olmadı.
Kontrol tamamlandı. Ana güç ve motor başlamaya hazır.
Başlat.
Hareket ettirebiliyor muyuz?
Valery, ne oldu? Gülüyor musun yoksa?
Haliniz düzelmiş görüyorum, Yoldaş Dyatlov.
Hayır. Gidin.
Yardımınıza ihtiyacım var.
Akimov AZ-5'i başlatmış.
- Emri verdiğinizde... - Emir mi? Ne emri?
Toptunov söyledi, Akimov da bastı.
Verdikleri tek doğru karardı. Kapasitesiz salaklar.
Reaktörü kapama girişiminde bulunduklarında patladığını onaylayabilir misin?
Patladığını nereden bileyim?
Bunu devlet arşivinde buldum.
1976'da yazılmış.
RBMK reaktörünün ekstrem koşullar altında çalışmasıyla ilgili.
Yani?
Yazarların ismi silinmiş...
...ve iki sayfa yok edilmiş.
Devlet kendi sırlarını korumak zorunda, yoldaş.
Aksini önerebilir misin?
Hata yapmışlar.
İçerik tablosunu silmemişler.
Kayıp sayfalar belli ki pozitif boşluk katsayısı ve AZ-5'e atıfta bulunuyordu.
Bu size bir şey ifade ediyor mu?
Neyin peşindesiniz? Bunu neden soruyorsunuz?
Reaktörle siz çalışıyordunuz. Benden daha iyi bilirsiniz.
Her şey benim hatam mı yani?
- Olay bu mudur? - Buraya sizi suçlamaya gelmedim.
Neler olduğunu öğrenmeye geldim.
Siz farkında olsanız da olmasanız da...
...kurşundan kurtulmanız için en iyi ihtimal benim.
Yardım edebilir misiniz, edemez misiniz?
Orada neler oldu hiçbir fikrim yok.
Boşluk katsayısının AZ-5'le bir ilgisi yok.
Alın. Gidebilirsiniz.
- Merak da mı etmiyorsunuz? - Neyi edeceğim?
Doğru soruyu sormanın sizi gerçeğe ulaştıracağını mı düşünüyorsunuz?
Gerçek yok.
Patronlarına istediğini sor, yalan söyleyecekler.
Ben de kurşunu yiyeceğim.
Sadece iki kuralım var.
Birincisi.
Silahı sakın bana doğrultma. Bu olay, değil mi?
Şu şerefsize doğru tutabilirsin.
Umurumda olmaz ama sakın bana tutma.
İkincisi.
Bir hayvanı vurduğunda ölmezse...
...ölene kadar vurmaya devam et.
Acı çektirme, yoksa seni öldürürüm.
Anladın mı?
Ciddiyim.
Çok insan öldürdüm.
Güzel. O zaman hazırız.
Başladığımız gibi, kendilerini güvende hissettikleri yere koşmaya başlayacaklar.
O yüzden kapı kapı dolaşacağız.
Tamam mı?
Güzel.
İşini yap. Kapı kapı gez.
Gitsene. Git.
Git hadi. Git!
Acı çektirme.
Özür dilerim. Özür dilerim.
Kamyonete götür.
Yiyecek misin?
İç.
Bir daha.
Bak...
Herkesin ilk seferi böyle olur.
Normalde insan öldürürsün.
Senin için köpek oldu.
Ne olmuş yani? Utanılacak bir şey yok.
Sen ilk seferini hatırlıyor musun, Garo?
Benim ilk seferim Afganistan'daydı.
Bir evin içinden geçiyorduk...
...aniden bir adam çıktı, ben de karnından vurdum.
Gerçek bir savaş hikayesi işte bu.
Filmlerdeki gibi iyi hikayeler olmaz hiç.
Bok gibilerdir.
Adam çıktı, sonra bum. Karnı deşildi.
O kadar korkmuştum ki günün geri kalanında tetiği bir daha çekmedim.
Dedim ki, "Buraya kadarmış Bacho. "
"Birini öldürdün. "
"Artık sen, sen değilsin. "
"Asla sen olamayacaksın. "
Sonra ertesi uyanıyorsun...
...sen hala sensin.
Fark ediyorsun ki...
...başından beri sen buymuşsun.
Sadece haberin yokmuş.
Tüm insanlığın mutluluğu.
Ne?
"Hedefimiz tüm insanlığın mutluluğudur. "
Aynen.
Ben mutluyum.
Her gün mutluyum.
Hadi bakalım. İşe dönelim.
Hadi.
EYLÜL 1986
Geldi.
Hadi.
Aç üstünü.
Tamam, dur biraz.
Yavaş olun, dikkatlice.
Tut şunu!
Joker.
Almanlar adını böyle koymuş: "Joker. "
- Hazır mı? - Hazır.
Sinyal iyi.
Kameralar.
Motorlar.
Motorlar iyi. Sinyal iyi.
Hadi bakalım, yavaştan başlasın.
İleri bir metre, geri bir metre.
İleri bir.
Almanlar işte.
Geri bir.
Sinyal mi gitti?
Sinyalden değil, araçtan.
Bozuldu.
Siktir.
Tabi ki dinlediklerini biliyorum!
Duymalarını istiyorum! Her şeyi duymalarını istiyorum!
Burada ne yaptığımızı biliyor musun?
O süper zekâlılara ne halt yediklerini anlat!
Sikimde değil!
Anlat onlara! Git anlat onlara! Ryzhkov!
Git onlara şaka yapıyor de! Koyduğumun Gorbachev'ine anlat!
Anlat onlara!
Devletin resmi görüşü...
...Sovyetler Birliği'nde küresel bir nükleer felaketin...
...olmasının mümkün olmadığı yönünde.
Almanlara, ölçülen en yüksek radyasyon seviyesinin...
...2000 röntgen olduğunu söylediler.
Onlara propaganda seviyesini vermişler.
Bu robot asla işe yaramayacak.
Yeni bir telefona ihtiyacımız olacak.
Temizleyemezsek ne olacak?
Temizlemek zorundayız.
Çatıyı temizlemezsek, üzerine bir örtü inşa edemeyiz.
Üzerini örtemezsek, 12000 röntgen.
Hiroşima'ya atılan bombadan çıkan radyasyonun neredeyse 2 kat fazlası.
- Her saat, geçen her saat... - Biliyorum, biliyorum, biliyorum.
Kurşuna ne dersin?
Yapabiliriz... Bilmiyorum.
Eritip, kaplama yapar gibi yukarıdan dökebilirdik.
Öncelikle, elimizdeki tüm kurşunu kullandık bile. Yani...
Diğer reaktör binalarındaki cihazların etrafı kurşun tabakayla kaplı.
Askerler onları kendi zırhları için söküyorlar.
Ciddi misin?
Öyle olsa bile, biz hâlâ...
...helikopterde metal kaynatmaktan bahsediyoruz.
Kurşun bu Boris, bir ton ağırlığında olacaktır.
Peki ya deliğe grafit sıkarsak?
Yüksek kalibreli mermilerimiz var, patlayan mermiler.
Sadece çarpıp sekmezler, iterler...
Korumasız bir nükleer reaktörü patlayan mermilerle vurmak mı istiyorsun?
- Yani... - Hayır, hayır.
Hadi gidip çatıyı tekrar ateşe verelim.
Onu söndürmek çok kolaydı.
Biz ne konuşuyoruz burada?
Başka bir robota ihtiyacımız var.
Radyasyona dayanabilen bir taneye.
İstedim, başka yokmuş.
Amerikalılar peki?
Amerikalılarda öyle bir teknoloji olsa bile...
...gerçekten onu bize vereceklerini mi düşünüyorsun?
Verseler bile, Merkez Komite asla önlerinde eğilip istemez.
Bunu siz de ben de biliyoruz.
Robot falan yok.
Biyorobotlar.
Ne dedin?
Biyorobotları kullanırız.
Erkekleri.
Çok vardı bugün.
Yiyeceği nereden buluyorlar?
Tavukları yiyorlar.
Tavuk bitince de birbirlerini yiyecekler.
Kapı kapı dolaş.
Pavel?
Pavel!
Beni duymuyor musun? Seninle konuşuyorum.
Siktir.
Hemen çık dışarı.
Git.
EKİM 1986
Silah arkadaşlarım...
...Sovyet halkı bu kazadan yeterince çekti.
Bunu temizlememizi istiyorlar...
...ve bu ciddi görevi size emanet ediyoruz.
Çalışma alanının doğası gereği...
...her birinizin bu sorunu çözmek için en fazla 90 saniyeniz olacak.
Her talimatımı dikkatlice dinleyin...
...ve size söyleneni, harfiyen yerine getirin.
Bu kendinizin ve yoldaşlarınızın güvenliği içindir.
3. Reaktör binasına gireceksiniz...
...merdivenleri çıkın ama çatıya hemen çıkmayın.
Tepeye ulaştığınızda içeride bekleyin...
...çatı girişinin arkasında bekleyip nefesinizi tutun.
Bundan sonrası için o nefese ihtiyacınız olacak.
Burası çalışma alanı. Grafiti temizlememiz gerekiyor.
Bazıları 40-50 kiloluk bloklar halinde.
Hepsinin bu kenardan atılması gerekli.
Yoldaşlarınızı izleyin. Bu açıklıktan hızlıca ilerledikten sonra...
...sola dönün ve buradan çalışma alanına girin.
Tökezlememeye dikkat edin.
Çatıda bir delik olacak. Düşmemeye dikkat edin.
Hızlı hareket etmeniz ve dikkatli hareket etmeniz gerekecek.
Görevinizi anlattığım şekliyle anladınız mı?
Evet Yoldaş General.
Bunlar hayatınızın en önemli 90 saniyeleri.
Görevinizi aklınıza kazıyın sonra da işinizi yapın.
Gitme zamanı. 90 saniye dolunca zili çalacağım.
Zili duyar duymaz derhal geri dönün...
...kürekleri kutuya atın ve arındırma için koridorda ilerleyin.
Hepsinden önemlisi, çatıdayken topladığınız enkazı tırabzandan atın.
Tırabzandan aşağıya bakmayın. Anlaşıldı mı?
Çok iyi.
İşaretimle beraber. Hazır. Git.
Oha!
Yoldaş asker.
İşin bitti.
Gitme zamanı.
Eldivenin!
Anne! Anne!
PRIPYAT ARALIK 1986
Tüm bunlar için özür dilerim.
Ama seninle dinleme olmadan konuşmamız gerekiyordu.
Dyatlov'u yargılayacaklar.
Bryukhanov'la Fomin'i de.
Bizden uzman tanıklığı yapmamız istenecek...
...üçümüzden de.
Ama bu... Bundan önce...
Merkez Komite Legasov'u Viyana'ya gönderiyor.
- Uluslararası Atom Enerjisi... - Ajansı'nın merkezi.
Evet, Viyana'da olduğunu biliyorum.
Ne yapmanızı istiyorlar?
Dünyaya, ne olduğunu anlatmamızı.
O zaman ne olduğunu öğrensen iyi edersin.
Dakika dakika bir zaman çizelgesi oluşturdum.
Bazı yerlerde saniye saniye.
Tüm kararlar, basılan tüm düğmeler, her anahtar çevrilişi.
Yani? Suçlular mı?
Evet.
Genel yetersizlik, güvenlik kurallarının ihlali...
...inanılmaz derecede umursamazlık.
Ama patlamadan sorumlular mı? Emin değilim.
Ne demek emin değilim?
Verileri analiz ettim.
Toptunov doğruyu söylüyordu.
Reaktörü kapattılar sonra da patladı.
Sanırım bu makale cevap olabilir...
...ama iki sayfası çıkarıldı.
Daha önce görmüştün.
Size patlamaya neyin sebep olduğu konusunda...
...hiç fikrim yok dediğimde bana inanın lütfen.
- Hiçbirimiz bilmiyorduk. - Hiçbiriniz neyi bilmiyordu?
1975 yılında Leningrad'daki Yüksek güçlü kanal tipi reaktörde...
...yakıt kanalı patlamıştı.
Operatörler AZ-5’e bastı
...ama güç derhal düşmek yerine...
...kısa süre içinde yükseldi.
Bu nasıl olabilir?
Volkov adlı meslektaşımın sorduğu soru da buydu.
Bu makaleyi o yazdı.
Yüksek güçlü kanal tipi reaktör düşük güçte çalıştığında dengesizleşir.
Reaktivite salınım eğilimli.
Normal koşullar altında kontrol çubukları bunu telafi edebilir.
Normal şartlar altında.
Çernobil personeli test sırasında reaktörü durdurmuş.
Gücü geri getirmek için neredeyse tüm kontrol çubuklarını çıkardılar.
Volkov'un Leningrad'da öğrendiği buydu.
Bor kontrol çubukları reaktörden tamamen çekilirse...
...tekrar yerleştirildiklerinde...
...çekirdeğe giren ilk şey bor olmaz.
Grafit olur.
Kontrol çubuklarının, suyu ve buharı içeriden çıkaran grafit uçları vardır.
Yani reaktivite azalmaz.
Çarpıcı şekilde artar.
Ne demeye o düğmeye basıyorlar?
Bunu bilmiyorlardı.
Volkov Kremlin'i uyardı...
...10 yıl önce.
Ancak Sovyet nükleer endüstrisinin...
...üstünlüğü konusunda hiçbir şüphe olamaz.
KGB bunu devlet sırrı olarak sınıflandırdı.
Reaktörün patladığını gördüğümde...
...hâlâ AZ-5'deki kusur olduğunu düşünmüyordum.
Çünkü bu kusur patlamaya yol açmayacaktı...
...tabi operatörler rektörü felaketin eşiğine getirmedikleri sürece.
- Yani bu onların suçu mu? - Evet.
Ama sadece onların suçu değil.
Hayır.
Viyana'da bunu mu söyleyeceksin?
Muhtemelen o kadar saf olamazsın.
Şu an, Sovyet Rusya'da çalışan 16 tane...
...yüksek güçlü kanal tipi reaktör var.
Onları düzeltmeliyiz.
Bunu yapmanın tek yolu halka açmak...
...Merkez Komite'yi harekete geçmeye zorlamak.
Teklif ettiğin şey, küçük düşürülmeme saplantısı olan bir milleti...
...Legasov'un küçük düşürmesi.
KGB ile anlaşma yapabiliriz.
Bu bilgiyi Viyana'da paylaşmayacaksınız...
...ve diğer reaktörleri sessizce düzeltmemize izin verecekler.
KGB ile anlaşma mı?
Bir de bana saf diyorsun.
Ailenizin peşinde düşerler, dostlarınızı peşinde düşerler.
Dünyayla konuşma şansın var Valery.
Eğer bu şans bana ait olsaydı...
Ama değil, doğru mu?
Senden daha cesur ruhlar tanıyorum Khomyuk.
Ellerine şans geçip, hiçbir şey yapmayan.
Çünkü kendi hayatın ve sevdiğin herkesin hayatı söz konusu olunca...
...ahlaki görüşün anlamını yitiriyor.
Seni terk ediyor.
O andan sonra tek istediğin vurulmamak oluyor.
Vasily Ignatenko ismini duydun mu?
Hayır.
İtfaiyeciydi.
Kazadan iki hafta sonra öldü.
Dul karısına göz kulak oluyordum.
Doğum yaptı.
Kız doğurdu.
Bebek ancak 4 saat yaşadı.
Radyasyonun anneyi de öldüreceğini...
...ama bebeğin soğurduğunu söylediler.
Kendi bebeğinin.
Çocukların, annelerini korumak için ölmeleri gereken bir ülkede yaşıyoruz.
Anlaşmanızın canı cehenneme.
Bizim canımız da cehenneme.
Birinin doğruları söylemeye başlaması gerekiyor.
Tebrikler, yoldaşlar.
3828 adamın sonuncularısınız.
Görevinizi mükemmel yaptınız.
Size sağlık ve uzun ömür diliyorum.
Hepinize 800 ruble ödül verilecek.
- Teşekkür ederim. - Sovyetler Birliği'nin hizmetindeyim.
Çeviri Buğra Kaygısız & leventyurt