Yalanların bedeli nedir?
Gerçeklerle karıştıracak değiliz.
Gerçek tehlike şu ki, yeterince yalan dinlersek...
...gerçeği anlayamayız.
O zaman ne yapabiliriz?
Gerçekleri bir kenara bırakıp...
...kendimizi hikayelerle memnun etmekten başka ne kalır elimizde?
Bu hikayelerde kahramanların kim olduğunun önemi olmaz.
Tek bilmek istediğimiz kimi suçlayacağımızdır.
Bu hikayede o kişi Anatoly Dyatlov idi.
En iyi seçenek oydu.
Kibirli, huysuz bir adam...
...o gece odaya girdi ve emirleri verdi...
...hiçbir dostu yoktu.
Önemli kişiler değildi en azından.
Dyatlov önümüzdeki on yılını...
...hapishanede çalışarak geçirecek.
Bu ceza iki yönden de adil değil tabii.
Orada Dyatlov'dan çok daha büyük suçlar işlemiş insanlar var.
...Dyatlov'un ne yaptığına gelirsek de...
...hapishaneyi hak etmiyor.
İdamı hak ediyor.
Ama onun yerine "cezai yönetim zafiyeti" için on yıl.
O ne demek ki?
Kimse bilmiyor? Önemi de yok.
Onlar için önemli olan...
...adaletin yerini bulmasıydı.
Çünkü, onlara göre...
...adil bir dünya normal olandır.
Çernobil'de normal hiçbir şey yoktu.
Orada ve sonrasında yaşananlar...
...yaptığımız iyilikler, her şey...
...ama her şey delilikti.
Bildiğim her şeyi size aktardım.
İnkar edecekler tabii ki.
Hep öyle yaparlar.
Elinizden geleni yapacağınızı biliyorum.
Çeviri: Buğra Kaygısız İyi seyirler dilerim.
PRIPYAT, SOVYET UKRAYNA İKİ YIL, BİR DAKİKA ÖNCESİ
Lyudmilla?
Yoldaş Dyatlov!
Ne oldu?
Bilmiyorum.
Türbin alanında yangın çıktı.
Türbin alanı demek.
Kumanda sistemi tankı. Hidrojen.
Sen ve Toptunov salağı tankı patlatmışsınız.
- Hayır, öyle bir... - Acil durum bu.
Herkes sakin olsun. Önceliğimiz...
- Patladı! - Biliyoruz.
Akimov, reaktör çekirdeğini soğutuyor muyuz?
Kapattık ama kontrol çubukları hala aktif.
Son seviyede değiller.
Yedek konsoldan servoların bağlantısını kesmeyi deneyin.
Siz ikiniz, yedek pompaları çalıştırın.
Çekirdeğe su girmesi lazım.
- Tek önemli olan bu. - Çekirdek yok.
Patladı, çekirdek patladı.
Ne dediğini bilmiyor. Çıkarın bunu.
Kapak kapalı!
Reaktör yığını yanıyor. Gözümle gördüm.
Kafan karışmış senin. RBMK reaktör çekirdekleri patlamaz.
- Akimov... - Sasha.
Endişelenmeyin, biz her şeyi düzgün yaptık.
Tuhaf bir şey oldu.
- Metal tadını alıyor musun? - Akimov?
Yoldaş Perevozschenko, söylediklerin fiziki olarak imkansız.
Çekirdek patlayamaz. Tank olmalı.
Vakit kaybediyoruz. Gidelim.
Jeneratörleri hidrojenden arındırın. Çekirdeğe su pompalayın.
- Yangın ne olacak? - İtfaiye çağır.
Alo, 2 Numaralı Askeri İtfaiye mi?
- Evet. - Kaza yerinde ne oldu?
Ana binanın 3 ve 4. blokları arasında bir patlama oldu.
- İnsanlar var mı orada? - Evet.
Patronları arayın. Uyansınlar.
Benimkini uyandırdım.
Uyandır, hepsini uyandır.
Tüm memurlar uyansın.
- İtfaiye istasyonu. - İvankov?
- Alo? - Pripyat'ı aradınız.
- Alo? - Sizi duyabiliyorum.
Buradaki nükleer santralin 3 ve 4. bloklarında.
Çatı yanıyor.
Bu gece görevin yoktu.
Herkesi topluyorlar, hem askeri hem de kamusal.
Pripyat, Polesskoe, Kiev.
Olay büyük.
Bir şeyler yolunda gitmiyor, alevlerin rengi mesela.
Pravik ışıldak kullandıklarını söyledi.
Ya kimyasal şeyler varsa?
Kimyasal mı?
Sıkıntı çatıda.
O da katranla kaplı, tüm gece yanacak.
Bir de leş gibi kokacak, o kadar.
En kötü kısmı bu.
Uyu sen de.
- Savaş mı çıktı? - Dozimetre nerede?
Burada.
Bomba mı atıyorlar?
Bu ne lan? 3.6 röntgen.
O en fazla oraya kadar çıkıyor. Düzgün çalışanı kasada kilitli.
Anahtarı yok.
Valera, yüzün.
Hadi.
Khodemchuk'u bulacağım pompa odasında.
Sen, buradan.
Shahenok'u bul. 604'te. Hadi.
Herkesin tahliye edilmesi lazım.
Hay sikeyim.
Reaktör odasına gitmemiz lazım.
- Asansör çöktü. - İki kat yukarı çık, karşıda.
- Tamam. - Neden oraya gidiyorsunuz?
Khodemchuk'u gördün mü?
- Hayır. Viktor nerede? - Hala pompa odasında.
Sen burada kal. Geleceğim.
Viktor!
Viktor.
Viktor. Çıkaracağım seni buradan.
Kalkabilir misin?
Khodemchuk...
Nerede?
Khodemchuk'u bul.
Başka bir panelden kontrol rodlarını düşürdüm.
- Hala yüksekler. - Ne?
Hala daha üçte biri var. Nedenini bilmiyorum.
Manuel olarak düşürsünler diye stajyerleri reaktör odasına yolladım.
- Pompalar ne durumda? - Khodemchuk'a ulaşamıyorum.
- Hatlar kapalı. - Telefonunu da sikeyim, Khodemchuk'u da.
- Pompalar çalışıyor mu, çalışmıyor mu? - Stolyarchuk?
Kontrol panelim çalışmıyor.
Elektrikçileri aramayı denedim.
Siktirme şimdi panelini!
Reaktör çekirdeğine su girmesi lazım.
Git oraya pompaları aç.
Hemen!
- Dozimetre ne diyor? - 3.6 röntgen, en yüksek o kadar göstere...
3.6 kötü de değil, iyi de.
Biz her şeyi düzgün yaptık.
Kancaları bağlayın!
Pompaları çalıştırın!
Buraya!
Baştan aşağı çalışacağız. Hızlı olun.
Vasily...
- Vasily, bu ne? - Bilmiyorum, Misha.
Fazla oynama. Şunları bağla hadi.
Metal tadı alıyor musun?
- Evet, ne bu? - Bilmiyorum.
Vanayı aç Misha! Hadi!
Vanayı aç! Çabuk!
Ne lazım?
Kontrol rodlarını düşürmemiz için...
...reaktör odasına girmemiz lazım. Ama kapı sıkıştı.
Kontrol rodları olduğunu sanmıyorum artık.
Çekirdek olduğunu sanmıyorum.
Yanılıyorsun.
Akimov söyledi.
Gidelim.
Hayır!
Ignatenko, hortumu sen devral!
Bir şey yok. Nefes al.
Misha.
Sorun yok. Sakin ol, Misha.
Emin misiniz?
Akimov...
Çekilin.
Hadi, girin!
Çabuk!
Lyudmilla! Bizimle gelmek ister misin?
Nereye?
Daha iyi görebilelim diye raylı köprüye gideceğiz.
Kimse siren seslerinden uyuyamayacak zaten.
Gitmemelisiniz bence. Tehlikeli olabilir.
Nasıl yani? Yangın orada, biz buradayız.
- Mikhail. - Ne?
Affedersin.
- Vasili de..? - Evet.
Durum kötü müymüş?
Hayır, sadece çatı kısmının yandığını söyledi.
Daha önce başına bir şey gelmedi hiç.
Hiç kimseye gelmedi.
Bunu da atlatır.
Sen dinlen burada.
Tank yeterince büyük.
Kontrol tankı 71'deyken böyle bir patlamada 100 metreküp yapar.
Yüz on.
Yüz on, o kadar olabilir, aynen.
Patlamış.
Bizzat baktım.
Çekirdeğin içine baktım.
Kontrol rodlarını düşürdün mü, düşürmedin mi?
Revire götürün.
Toptunov, götür şunu!
- Kudryavstev nerede? - Öldü.
- İlkyardım lazım! - Hayal dünyasında yaşıyor.
- Yüzü... - Kopmuş kondensör izleri.
Besleme suyu biraz kirlenmiş.
Bir şey olmaz. Daha kötülerini gördüm.
Dışarıya bağlı telefon hattımız var mı?
Akimov?
Gündüzcüleri çağır.
- Ya... - Çekirdeğe su akışının devam etmesi lazım.
Elektrikçi, teknisyen lazım. İnsan lazım.
Kaç defa daha demem gerekecek?
Şimdi yönetim binasına gidiyorum.
Bryukhanov ve Fomin'i aramaya.
Tam rapor isteyecekler.
İşleri senin için daha iyi yapabilir miyim bilmiyorum ama...
...kesinlikle daha kötü yapabilirim.
Gündüzcüleri çağırın, Yoldaş Akimov.
Emredersiniz, Yoldaş Dyatlov.
İyi gidiyorsun.
Kaldırın.
Şunu bir saati var.
Şu da sabaha kalmaz.
- Alt katlar nasıl doktor? - Sessiz.
Hep öyledir.
Bu saatte bebekten başka bir şey olmaz.
Zamanında iki gün uykusuz çalıştığımı biliyor muydun?
On tane kadın aynı anda doğuma başlamıştı.
- O hikayeyi anlatmış mıydım? - Evet.
Şimdilik sana pek ihtiyacım yok.
İstersen mola odasında biraz dinlenebilirsin.
Yangından kimseyi getirmediler buraya.
- Hangi yangın? - Santraldeki.
Durum kötü değil o zaman.
Stokta iyodin var mı?
İyodin.
- Dezenfektan mı diyorsun? - Hayır, hap. Hastanede iyodin hapı var mı?
İyodin hapı mı? Niye ondan olsun ki?
Alo?
Bunu başka kim biliyor?
Fomin'i aradın mı?
Herhalde ara.
Ben uyanıksam o da uyanık olacak.
Sebebi her neyse, önemli olan...
...ne sen, ne de ben...
Güvenlik testimiz başarısız oldu sanırım?
- Durum kontrol altında. - Kontrol altında mı?
- Hiç öyle durmuyor. - Kes sesini, Fomin.
Merkez Komite'ye bunu söylemem gerek. Farkındasın değil mi?
Telefonu alıp Maryin'e...
...ya da allah korusun Frolyshev'e...
...santralimin yandığını söylemem lazım.
Bunun için kimse sizi suçlayamaz Müdür Bryukhanov.
Herhalde suçlayamaz.
Nasıl sorumlu olabilirim ki bundan? Uyuyordum.
Ne olduğunu hızlıca anlat.
Başmühendis Fomin'in de onayladığı gibi testleri yaptık.
Birim Amiri Akimov ve Mühendis Toptunov...
...sistem kontrol tankında hidrojen birikmesine yol açan...
...bazı teknik arızalarla karşılaştı.
Maalesef ki patladı.
Tesise zarar verdi ve çatıyı yaktı.
Tank oldukça büyük.
Tek mantıklı açıklaması bu.
Tabii Yardımcı Başmühendis Dyatlov...
...testi direkt olarak gözlüyordu.
En iyisini o bilir.
Hidrojen tankı, yangın...
- Ya reaktör? - Çekirdeğe su akışının kesilmemesi...
...için gerekli önlemleri alıyoruz.
- Radyasyon ne durumda? - Buralarda hiçbir şey.
Ama reaktör binasında...
...saatte 3.6 röntgen olduğunu söylediler.
Çok iyi değil, çok kötü de değil.
Hiç değil hem de.
Besleme suyundandır diye tahmin ediyorum?
Vardiyaları altı saate düşürmemiz gerekecek, yoksa...
Dozimetreler düzenli olarak kontrol edilmeli.
Kasadaki iyi olanları kullansınlar.
Doğru. Maryin'i arayacağım.
Yerel yönetim komitesini uyandırt.
Emirler gelecek.
- Al. - İstemiyorum.
Emin misin? Peki.
Sence rengi neden böyle?
- Yakıttan dolayı kesinlikle. - "Yakıttan dolayı kesinlikle" mi?
Sen ne anlarsın ki? Tren garında temizlikçisin.
Arkadaşım Yuri santralde çalışıyor.
Soğuk bir şekilde çalıştığını söylüyor.
Gaz yok, ateş yok. Sadece atomlar.
Tek sıkıntının yakıta yaklaşamadığın olduğunu söyledi.
Yaklaşırsan da, dört saat boyunca saat başı bir bardak votka.
Yuri tesisatçı değil mi?
Evet, nükleer enerji santralinde.
Çok güzel.
Evet.
Sigaran var mı?
Yardım lazım mı?
Buraya kadarmış.
Kenarından yapacağımız her şeyi yaptık.
Çatıya doğru ilerlememiz lazım.
Vasily! Suyu kapa.
Bu kadar yeter yoldaşlar. İlerliyoruz.
Hadi çocuklar.
Vasily, geçti artık, kendine gel.
Tam aşağı, tam yukarı.
Hadi!
Tamam, giriyoruz.
Yedekler ne durumda?
Pompalar gitti, elektrik gitti.
- Çekirdek? - Oraya gitmedim, gitmem de.
- Sanırım bununla... - Hayır, çekirdeğe su girmesi lazım.
Yoksa her yer erir.
Vanaları açmamız gerek.
- Sasha... - Ne istiyorsun Boris?
Bu doğruysa bizimle beraber milyonlarca insan öldü demektir.
Bunu mu duyman gerekiyordu?
Vanaları açmamız gerek.
- Elimizle. - Elimizle mi?
Kaç tane vana var biliyorsun, onları açmak...
...içeride saatler geçirmek demek.
- O zaman yardımcı ol. - Neye yardımcı olayım?
Bir çukura su doldurmanıza mı? Orada hiçbir şey yok.
Leonid, sana yalvarıyorum.
Biz yokken gözün panelde olsun.
Çalışmıyor ki.
Sen göz kulak ol.
Sanırım bizi neden erkenden çağırdıklarını anladık.
Ne olduğunu söyleyen var mı?
Türbinlerde güvenlik testi yapıyorlarmış.
Sistem kontrol tankı patlamış.
Bana da mantıklı gelmedi.
Sabotaj olabilir mi?
Bomba?
Sitnikov! Bryukhanov düzgün olan dozimetleri kullanmamızı istedi.
Ama kasada duruyorlar, anahtarını bulamadık.
2. binada. Kimse size..?
Benimle gelin.
Beyler, hoşgeldiniz.
Oturun lütfen, bolca yerimiz var.
Saatin biraz geç olmasının kusuruna bakmayın.
İçiniz rahat olsun, burada güvendeyiz.
Bu sığınağı Amerikan nükleer saldırısına...
...dayanabilecek şekilde yaptık. Bir şey olmaz yani.
Gördüğünüz üzere bir kaza yaşandı.
Büyük bir kontrol tankı arızalandı.
4. binadaki reaktöre zarar vererek yangın başlattı.
Direkt olarak Müsteşar Yardımcısı Maryin ile konuştum.
Maryin, Asbaşkan Frolyshev ile konuştu.
Frolyshev de Merkez Komite üyesi Dolgikh ile...
...Dolgikh de Genel Sekreter Gorbachev ile konuştu.
Şimdi...
Merkez Komite, Pripyat Yönetim Komitesi'ne büyük bir saygı duyduğu için...
...sizleri olaylardan olduğu gibi haberdar etmemi istediler.
Öncelikle, kaza tamamen kontrol altında.
İkinci olarak, Sovyet nükleer sanayinin çabaları...
...devlet sırrı sayıldığı için...
...bu olayın kötü sonuçlarının olmadığından emin olmamız gerek.
Paniği önlemek için, Merkez Komite...
...Pripyat'a askeri polis gönderilmesini emretti.
Ne kadar çok insandan bahsediyoruz?
2 ile 4 bin arası.
Burada gerçekten neler oluyor? Ne kadar tehlikeli?
Orta seviye radyasyon var ama bu sadece santralin kendisiyle sınırlı.
- Hayır, öyle değil. - Efendim?
Dışarıda kusan adamlar gördünüz.
Yanıkları olanları gördünüz.
Söylediklerinden daha fazla radyasyon var.
Eşlerimiz, çocuklarımız burada.
Ben şehri tahliye edelim derim.
Beyler...
Lütfen ama. Benim eşim de burada.
Güvenli olmasa onu Pripyat'ta tutar mıyım sanıyorsunuz?
Bryukhanov, hava parlıyordu.
Cherenkov etkisi. Tamamen normal bir olay.
Çok az radyasyonla bile olabilir.
Acaba kaçınız buranın gerçek adını biliyor.
Hepimiz "Çernobil" diyoruz tabiki.
Peki ya gerçek adı ne?
Vladimir I. Lenin Nükleer Güç İstasyonu.
Aynen.
Vladimir I. Lenin.
Bu geceyi görse hepinizle gurur duyardı.
Özellikle sizinle, genç adam.
Ve insan yaşamına olan tutkunuzla.
Devletin de yegane amacı bu değil midir?
Bazen unutuyoruz.
Bazen de korkuya yenik düşüyoruz.
Ama Sovyet sosyalizmine olan inancımız...
...her zaman karşılığını bulacak.
Devlet bize durumun tehlikeli olmadığını söylüyor.
İnanın yoldaşlar.
Devlet bize paniğe mahal vermemek istediğini söylüyor.
İyi dinleyin.
İnsanlar polisi görünce korkacak, bu doğru.
Ancak benim tecrübelerime göre...
...insanlar kendilerini ilgilendirmeyen konularda...
...sorular sormaya başladıklarında...
...dönüp onlara söylenmeli ki...
...herkes kendi işine baksın...
...devletin işleri de devlete bırakılsın.
Şehri tecrit ediyoruz.
Kimse çıkmayacak.
Telefon hatlarını kesin.
Yalan haberlerin yayılmasını engelleyin.
İnsanların kendi işlerini baltalamasını...
...ancak böyle engelleyebiliriz.
Evet yoldaşlar...
...bugün burada yaptıklarımız karşılığını bulacak.
Bu bizim parlama anımız.
Teşekkür ederim.
Yoldaş Sitkinov, Başmühendisi görmek istiyor.
Ne oldu?
Dozimetreleri ölçüm yapmaları için reaktör binasına yolladım.
Kasadaki büyük dozimetre...
...bin röntgen kapasitesi olan...
Kaç gösteriyordu?
Bir sayı yoktu.
Ölçüm yaptığı anda yandı.
- Klasik. - Hep Moskova'nın işi bu.
Dandik ekipman yollarlar. Sonra da işler niye ters gidiyor?
Askeri yangın biriminden başka bir dozimetre daha bulduk.
Yalnızca 200 röntgene çıkıyor ama küçük olanlardan daha iyi.
Sonra?
Sonu gördü.
200 röntgen.
Bizi mi kandırıyorsun sen?
Hayır...
Sordum, birkaç defa tekrar ölçtü. En güvendiğim adamdır.
O cihaz da bozukmuş. Vaktimizi harcıyorsun.
Ölçüm cihazının doğruluğunu kontrol ettim.
Neyin var senin? Patlamış bir tanktan akan...
...besleme suyundan nasıl öyle bir veri bulabilirsin?
- Bulamazsın. - Ne sikim anlatıyorsun o zaman bize?
Ben...
...4. binanın çevresinde dolaştım.
Sanırım enkazın arasında yerde grafit var.
Grafit falan görmedin sen.
- Gördüm. - Görmedin.
Görmedin! Çünkü orada grafit yok!
Ne?
Nasıl yani, çekirdek...
...patladı mı?
Evet.
Sitkinov.
İkimiz de atom mühendisiyiz.
Bana bir RMBK reaktörünün nasıl patlayabildiğini anlatır mısınız?
Erimeden bahsetmiyorum. Patlama.
Bilmek isterim.
Anlatamam.
Aptal mısın?
- Hayır. - O zaman niye?
Ben...
...nasıl patladığını çözemedim.
- Ama patladı. - Yeter bu kadar!
Havalandırmadan çatıya çıkacağım.
Oradan direkt 4. Reaktör binası görünüyor.
Kendi gözlerimle göreceğim.
Özür dilerim.
Nöbetçiler!
Doktor çağırın, hastaneye götürün. Ne lazımsa yapın!
Besleme suyundan. Tüm gece etrafındaydı.
Sen git o zaman.
Ne?
- Çatıya çık ve bize gördüklerini raporla. - Olmaz.
- Hayır, gitmem oraya. - Tabii gidersin.
Bir şey olmaz, görürsün.
Hadi.
Pekala.
Başlayalım.
Leonid.
Tamamı, tamam mı?
Sonuna kadar aç.
Özür dilerim.
Özür dilenecek bir şey yok.
Yanlış bir şey yapmadık.
Yapmışız işte.
Alo?
- Valery Legasov mu? - Evet.
Kurchatov Atomik Enerji Enstitü'sünün...
...Birinci Direktör Yardımcı'sı olan Legasov, değil mi?
- Evet, kiminle... - Ben Boris Shcherbina...
...Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı...
...Yakıt ve Enerji Bürosu başkanıyım.
Çernobil Nükleer Enerji Santrali'nde bir patlama oldu.
Ne kadar kötü?
Paniğe gerek yok. Yangın çıktı.
Çoğunlukla söndürüldü. Kontrol sistem tankı patladı.
Sistem kontrol tankı demek. Ya çekirdek?
Sürekli su pompalamalarını emrettik.
Anlıyorum. Bulaşma var mı?
Orta seviyede. Santral yöneticisi Bryukhanov...
...saatte 3.6 röntgen olduğunu söylüyor.
Bu gayet yüksek. Çevreyi tahliye...
RBMK reaktörleri konusunda uzmansınız, değil mi?
- Evet, uzm... - Genel Sekreter Gorbachev hadiseyi yönetmek için...
...bir komite atadı. Siz de varsınız.
Bugün öğlen 2'de toplantı yapacağız.
O kadar geç mi? Kusura bakmayın ama...
...söylenen radyasyon değerine bakınca...
Legasov, doğrudan RBMK reaktörlerin...
...nasıl çalıştığıyla ilgili muhtemel soruları...
...cevaplamak için bu komitedesiniz. Başka bir şey yok.
Kesinlikle siyaset yok. Anladınız mı?
Anlıyorum. Sizleri...
Çeviri: Buğra Kaygısız. @kygszbugra
2. Bölüm Fragman
Çernobil'deki durumun stabil olduğunu bildirmekten mutluluk duyarım.
Radyasyona gelince...
...bir göğüs filmine eşit olduğunu söylediler.
Hayır!
Yangın, Hiroşimadaki bombanın neredeyse iki katını yayıyor.
Tüm kıta ölene kadar yanmaya ve zehir salmaya devam edecek.
Askerlere söyleyin.
''Hızlı ve çok dikkatli hareket etmeniz gerekiyor.''
''Bu, hayatlarınızın en önemli 90 saniyesi.''
''Sizlere sağlık ve uzun ömür diliyorum.''
Sovyetler Birliği'ne hizmet ediyorum.
Devletin resmi duruşu...
...Sovyetler Birliği'nde küresel bir nükleer felaketin mümkün olmadığıdır.